Gaat Vezelhennep de Sojaboon verdringen

Vegetarisch vlees: er is een wereldwijde voedselrevolutie op komst

 Bewerkt door Artie de Lange.

‘Wat straks op tafel ligt, moet ons idee van vlees eten de komende jaren op zijn kop gaan zetten.

U kent ze wel, de vleesvervangers in het schap van de supermarkt of de biologische winkel. Burgers en schnitzels van onbestemd beige-bruine kleur, gemaakt van soja, schimmels, lupine of andere plantaardige grondstoffen. Best te hachelen als je eens een dagje zonder vlees wilt. Maar voor iedereen die geregeld zijn tanden zet in een sappige varkensprocureur of een malse ribeye toch niet meer dan een schim van het echte werk. Zal de eiwitwinning uit vezelhennep hierin kunnen bijdragen?

DE MARKT IS IN BEWEGING

Unilever stapte onlangs in een samenwerkingsverband met de Vegetarische Slager. Een investeringsfonds achter de Belgische supermarktketen Colruyt nam Ojah over, de Nederlandse maker van Beeter, een grondstof voor vleesvervangers. Zuivelgigant Danone kocht vorig jaar WhiteWave Foods, eigenaar onder andere van Alpro, fabrikant van sojaproducten. Multinational Nestlé lijfde Tivall in en doopte het om tot Garden Gourmet, dat de markt wil veroveren met vegetarische gehaktballen en hamburgers.

In de Verenigde Staten gaat het ook hard. Internetmiljardair – en hamburgerliefhebber- Bill Gates en baseball-ster David Wright (van de New York Mets) steken miljoenen in Beyond Meat, een bedrijf dat ‘plantaardig vlees’ probeert te maken. Tyson Food Inc., het op een na grootste vleesbedrijf in de VS, nam een belang van 5 procent in dezelfde onderneming en zette een investeringsfonds op van 132 miljoen euro voor vleesvervangende start-ups. Plantaardige eiwitten hebben de toekomst, aldus Tom Hayes, ceo van Tyson.

Het doet denken aan de omwenteling die gaande is in de wereld van de energie: de vervanging van fossiele brandstoffen door duurzame alternatieven zoals zonne- en windenergie.

Want daar is het uiteindelijk allemaal om te doen, zegt Koffeman, vegetariër van geboorte. Vlees is het meest verspillende onderdeel van onze voedseleconomie, blijkt uit een stapel rapporten van organisaties variërend van de FAO, de landbouworganisatie van de Verenigde Naties, tot ons eigen RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu).

De veehouderij is verantwoordelijk voor 14,5 procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen en voor 30 procent van het verlies aan biodiversiteit. Willen we onze klimaatdoelstellingen halen, stelde het RIVM eerder dit jaar, dan ontkomen we er niet aan minder vlees te eten.

‘Maar dat lukt niet als we voor eigen parochie blijven preken’, meent Jaap Korteweg, directeur en oprichter van de Vegetarische Slager en partner van PvdD-voorzitter Marianne Thieme – het is een kleine wereld. Daarvoor moeten juist de verstokte vleeseters over de streep worden getrokken, is zijn overtuiging. ‘Onze markt is niet de vegetariër, maar de vleesliefhebber.’

DE NADELEN VAN VLEES

Korteweg was er jarenlang zelf een: iemand voor wie een maaltijd niet compleet is zonder een lapje vlees. Hij zwoer vlees af omdat het schadelijk is voor het milieu. ‘Maar de smaak mis ik nog altijd.’

Vlees heeft eigenlijk alleen maar nadelen, ‘Het is niet duurzaam, niet gezond. Het enige wat overblijft is de smaak.’ Wie vleeseters wil verleiden over te schakelen, moet ze dus iets aanbieden dat minstens net zo goed smaakt. De vegetarische biefstuk moet de voorlopige kroon op het werk worden.

Bij onderzoek voor een zuivelfabrikant naar een manier om kaas te maken zonder het omslachtige rijpingsproces waren Van der Goot en zijn medewerkers min of meer toevallig gestuit op een manier om plantaardige eiwitten te ‘textureren’, dat wil zeggen de vezelachtige structuur te geven van vlees.

 

Met geld van de stichting en het Institute for Sustainable Process Technology (ISTP, een samenwerkingsverband van overheid, industrie en universiteiten) kon Van der Goot zijn onderzoek voortzetten tot hij een veelbelovend prototype had: het blok plantaardig vlees dat nu op zijn bureau ligt. Dat was het moment om andere partners bij het project te betrekken.

‘En ineens stonden bedrijven in de rij’, zegt Van der Goot. Unilever sloot zich aan, net als het Zwitserse Givaudan, wereldmarktleider in de productie van smaak- en geurstoffen, en Meyn, fabrikant van kippenslachtmachines die de biefstukmachine uit het Wageningse lab op industriële schaal wil gaan produceren. Samen stopten zij 5,8 miljoen euro in de ontwikkeling van de plantaardige biefstuk. Andere geïnteresseerde bedrijven kwamen op een wachtlijst terecht.

Hoe het komt dat die firma’s nu ineens wel geïnteresseerd waren? ‘Ik denk dat het klimaatakkoord van Parijs in 2015 de zaak in een stroomversnelling heeft gebracht’, zegt Van der Goot. ‘Bedrijven beginnen te beseffen dat onze overmatige consumptie van vlees een probleem aan het worden is en dat de markt voor alternatieven groeit.’

Die plantaardige worst laat nog even op zich wachten, zegt Robbert de Vreede, vicepresident marketing Unilever Benelux. Maar vegetarische gehaktballetjes in satésaus van Unox zijn er al wel.

Er is zeker een groep consumenten die over de streep kan worden getrokken met een perfect nagemaakte biefstuk. ‘Maar er zijn ook mensen die als ze geen vlees willen eten juist iets willen dat daar helemaal niet op lijkt.’ Hij noemt als voorbeeld de Dutch Weed Burger, gemaakt van zeewier. ‘Die noemen ze een ‘vleesopvolger’.

‘Vorig jaar is er een campagne gevoerd voor bonen, ook een goede bron van plantaardig eiwit. De omzet van bonen is met 18 procent gestegen.’

Als de vraag stijgt en de productie kan worden opgeschaald, is vegetarisch vlees in potentie veel goedkoper dan vlees.’

En het is geen droom maar een toekomstige werkelijkheid een toekomst waarin een biefstukmachine overal gewoon op het aanrecht staat en iedereen thuis zijn verse biefstuk maakt. Dan hebben we de koe alleen nog nodig om te melken.

Voor de gehele tekst leest u de Volkskrant: 

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *